Будслаў. Ноч з 1 на 2 ліпеня.
Халодны туман. Дзесяткі тысячаў свечак.

Я бачыў Беларусь

З гэтай гары я бачыў Беларусь. Беларусь была палоскай сіняга лесу ўдалечыні. Там, адкуль прылятаюць буслы. На мабільніку высвечвалася назва бліжэйшага беларускага горада Вялікая Бераставіца. Хлопчык Куба перабіраў пальцамі каменьчыкі. Леснікі слухалі сумесную экуменічную імшу мясцовага ксяндза-дэкана і праваслаўнага святара айца Аляксандра Клімука.

Леснікі рыхтаваліся да свайго свята.

Пасля ў лесе загучалі беларускія, польскія ды ўкраінскія песні і неспадзявана прыйшло свята агню. Гэта было 16 чэрвеня ў ваколіцах вёскі Крушыняны Сакольскага павету. Вёскі, дзе размаўляюць “па-нашаму” і спяваюць беларускія песні.

 

9 чэрвеня. Вандроўка шляхам Тышкевіча прыпынілася за 12 км вышэй Залесся – сядзібы Міхала Клеафаса Агінскага.

10 чэрвеня насустрач водным пілігрымам берагам, схаваўшы заплечнік у кустоўі, рушыў Сяргей Глоба. Ён прыехаў у Залессе з Вілейкі ранішнімі цягнікамі, зрабіўшы перасадку ў Маладзечне. Карацей, каб не Сяргей, якому вельмі хацелася вярнуць сабе свой рукзак, турысты б нізашто не патрапілі на вызначанае на карце месца. Але Глоба не даў ім прамазаць. Не ведаю, ці па ранейшай дамоўленасці, ці за лоцманскія заслугі, Глобу часова ўключылі ў склад экспедыцыі і той пасля экскурсіі па сядзібе аўтара бессмяротнага паланэза Соль мінор заняў месца ў адной з пластмасавых скарлупін. Упэўнены, што на маршруце Залессе-Міхалішкі экскурсія не схібіць і будзе швартавацца там, дзе трэба. Да Міхалішак Сяргей будзе апекавацца вандроўкай. Надалей ёсць ахвотка, ды візы нестае.

Сяргей Глоба

Экспедыцыю ў раёне Залесся здымалі Сяргей Плыткевіч, паненка Litota_ і спадарыня Kroplya і іншыя.

Самы малады ўдзельнік шляху Мацяс, якому бацькі дазволілі праз перакладчыка адказаць на пару пытанняў, сказаў, што абавязкова вернецца сюды яшчэ. Спадабалася вельмі.

Спадар Міхал Міхалевіч, які на “грамадзянцы” працуе доктарам-гігіеністам, найбольш узрушаны адкрытасцю вяскоўцаў, шчырасцю іх характараў. Шкадуе, што таварышы не далі яму ўзяць у аднаго дзядзькі кавалак сала:

- Не апошні ж ён нам прапаноўваў, бегучы за лодкамі. Ад дабрыні душы сваёй хацеў падзяліцца з падарожнікамі. Але паспрабуй не паслухайся каманды “Вяслуй!”.

Літоўцы сур'ёзна займаюцца даследваннем берагоў, занатоўваюць гутаркі з насельнікамі іх. Кніга Тышкевіча "Wlija i jej brzegi", пачатак якой паклала экспедыцыя графа Канстанціна, пастаянна ў працы. Навукоўцы зявяраюць з ёй свой шлях. нейкія ж перамены за 150 гадоў ды адбыліся. На маю думку, граф Канстанцін Тышкевіч у труне пераварочваецца ад тых пераменаў. Адно Вілейскае вадасховішча чаго вартае!

За Залессем планава закончылі свой шлях турысты на вялізнай ладдзі з драконавай галавой на носе (хвост згубілі дарогай).

Экспедыцыя пастаянна мяняе свой склад. Беларуска-літоўскі касцяк застаецца пастаяным, а па шляху то дадаюцца, то адыходзяць часовыя спадарожнікі. У раёне Залесся да экспедыцыі далучыліся смаргонцы.

Буду сачыць за падзеямі далей. Магчыма – на адлегласці. Цыганка наваражыла мне дзве вандровачкі ў іншыя краі.

Пакуль!

(Фота Litota_&Kroplya)

9 чэрвеня. Шарыкі над Горадам. Выпускнікі - 2007 спраўляюць сваё свята.
Аркестр іграе туш. Медалісты атрымліваюць узнагароды. Яшчэ пакуль не абмытыя.
Заўтра - новае жыццё?
Шарыкі пратварыліся ў лёгкія аблокі.

Хаваць узрост, што хаваць жывот. Усё адно вылазіць!

7 чэрвеня удзельнікі юбілейнай беларуска-літоўскай экспедэцыі прыплылі ў Вілейку. Ззаду 2 дні воднай вандроўкі.

Вілейскае вадасховішча, па меркаванні ўдзельніцы паходу дырэктара Вілейскага краязнаўчага музея Валянціны Лапко ўрэшце акажуцца самымі цяжкімі – амаль 50 км па ціхай воднай паверхні. З’явіліся і мазалі ад вёслаў. Шчаслівы быў той, хто скарыстаўся ветразямі. Але стаяў амаль штыль.

У Вілейцы ўдзельнікі экспедыцыі пабачылі знакаміты ў наваколлі, апісаны яшчэ 150 год таму Тышкевічам камень “Лысіна Паца”.

Адкрылі мемарыяльны юбілейны знак.

Паслухалі хоры “Любанія” і “кантус”. Абодвума кіруе Анатоль Шагаў.

Наведалі музей.

Увечары – тэатралізаванае прадстаўленне пра Вяллю.

Сачу за падзеямі далей.

5 чэрвеня першая Міжнародная беларуска-літоўская вандроўка слядамі графа Канстанціна Тышкевіча пачала свой водны шлях па Вяллі. 18 суднаў рознага памеру (байдаркі, катамараны) адчалілі ад берага Вяллі ў вёсцы Камена Вілейскага раёна. Падарожнікаў было больш за паўсотні.

Роўна 150 год таму граф Канстанцін Тышкевіч арганізаваў навуковую экспедыцыю, якая праплыла ад Камена да сутокаў Вяллі і Нёмана ў Коўне (Каўнасе). У часе падарожжа ён пабываў ў 295 паселішчах. Апісаў найцікавейшыя прыбярэжныя мясціны, архітэктуру, занатаваў этнаграфічны і фальклорны матэрыял. У 1871 годзе ў Дрэздэне выйшла яго кніга “Вілія і яе берагі” (“Wilija i jej brzegi”).

Каб адправіць членаў экспедыцыі ў Камена з’ехаліся некалькі сотняў чалавек. Школьнікі і настаўнікі з наваколля, госці з радзімы Тышкевіча Лагойска, Барысава, Мінска, Літвы. Аб значнасці гэтага мерапрыемства для абодвух дзяржаў сказаў дарадца пасольства Літвы ў Беларусі Марус Януконіс:

– Гэта акцыя – пачатак добрых мерапрыемстваў, якія літоўцы і беларусы павінны рабіць. Летась, роўна год таму, пачыналася экспедыцыя па Нёману. Сёня стартуе экспедыцыя па Вяллі. Гэта паказвае, колькі мы можам знайсці пунктаў, якія нас звязваюць. Так мы можам пазнаваць свае культуру і гісторыю і мацаваць узаемаразуменне. Я б вельмі хацеў спадзявацца, што гэта ёсць пачатак добрай тэндэнцыі.

Старшыня саюза падарожнікаў Літвы Альгірдас Яцэвічас і кіраўнік беларускай часткі экспедыцыі віляйчанін Міхаіл Петух адкрылі на беразе славутай ракі мемарыяльны камень, на якім пазначана, што менавіта з гэтага месца пачалі свой шлях дзве экпедыцыі: 1857 і 2007 гадоў.

Экспедыцыя, якая пачалася пешкі ля вытокаў Вяллі, працягваецца на вадзе праз Вілейку, Гануту (9 чэрвеня), Залессе (10 чэрвеня), Жодзішкі (13 чэрвеня), Міхалішкі (15 чэрвеня), Быстрыцу (16 чэрвеня) і перасячэ беларуска-літоўскую мяжу. Затым будуць Немянчын (20 чэрвеня), Вільня (22-24 чэрвеня), Кернава (27 чэрвеня). Завершыцца шлях 3 ліпеня у Коўне, дзе Вілія аддае свае воды Нёману.

“Віва Беларусь!” – прагучала з літоўскіх катамаранаў юбілейнай экспедыцыі па слядах графа Канстанціна Тышкевіча і адгукнулася клічам “Жыве Беларусь!” з берага ля вёскі Камена. Міжнародная беларуска-літоўская экспедыцыя будзе доўжыцца амаль месяц, а з улікам пешай яго часткі, нават больш, і пройдзе ад Камена да Коўна.

Ну вось, трымаю ў руках кішэннага фармату кніжачку “Рэпартаж зь месца падзеяў. Вершы й песьні Плошчы”, якую сёння прэзентаваў калега. На другой старонцы пазначана: “Укладальнік – Жыццё. Час укладання – сакавік 2006”.
Вершы, пераважна маладых,сабраліся пад сціплай, але густоўнай вокладкай. Сёння пачаў чытаць. У большасці – знаёмыя з блог-прасторы імёны. Запішу іх у свае сябры. А пакуль – мая згадка пра урну (на 18-й старонцы верш Веры Бурлак “Урна”. І зусім пра іншае. Але між тым).
У далёкія 70-я, калі мы толькі маглі марыць аб чымсці, што нагадвае самы просты электронны ліст... Карацей я быў у будаўнічым атрадзе МРТІ (Мінскі радыётэхнічны інстытут) у вёсцы Быстрыца на Капыльшчыне. Агорвалі прафесію бетоншыка – залівалі падлогу ў свінагадоўчым комплексе (уга – хутка год свінні!), які меўся тут у хуткім часе “запусціцца”. У адзін з выхадных дзён, а можа ў час абеду, не ўспомню цяпер, да нашай сталоўкі пад’ехаў Беларус з прычэпам, поўным чырвоных фанерных скрынак. Ну мала каму дзеля чаго фанера патрэбная. Але калі трактарыст сказаў “байцам” (дарэчы, байцы, хто не ведае, у студатрадах дзяліліся на ўласна байцоў і байцыц), што гэта ўсё для студэнтаў, у тых папаўзлі ўгару бровы:
–???
– Для вас, для вас...
– Як для нас?
– Ну вы урны прасілі? –скрынкі былі ні чым іншым, як урнамі, што і за савецкім часам на выбарах абабівалі чырвоным паркалём.
– Ну, прасілі. А вы што прывезлі?
– Урны.
– Дык мы ж сметніцы прасілі. – Усе хто стаяў, дружна зарагаталі.
Не памятаю, ці пачулі мы за гэтым рогатам гук трактара, які развярнуўшыся, схаваўся за варотамі двара нашага будаўнічага лагера, адвозячы некалькі дзесяткаў чырвоных скрынак.

Ба, быць юзэрам, аказваецца цікава! На кожным кроку цябе могуць чакаць неспадзяванкі...
У спісе інтарэсаў пазначыў адно са сваіх зацікаўленняў і па ім знайшоў сяброўку ў Польшчы. Адну у польскай блог-прасторы з такім зацікаўленнем.
Зайшоў на яе персанальны сайт, балазе, гэтая юзэрыня не робіць вялікіх сакрэтаў са свайго жыццяпісу. І што аказваецца? Што мы знаёмыя з яе мужам. Ва ўсякім разе маю ягоную візітоўку і прывозіў ад яго некалі прывітанне аднаму з жыхароў Сінявокай.
Свет цесны, як 6 сотак...
Роўна 4 гады таму давялося быць ў Нью Ёрку. Іду па Брайтан Біч, разявіўшы рот, чытаю шыльдачкі і шыльды: "Шашлыки", "Мебель со скидками", "Русские книги"... И раптам дарогу мне саступае жанчына и пытаецца:
– А вы не Alex19581958 (называе маё свецкае імя) з Горада паміж Вільняй і Мінскам?
– Alex19581958 (называю сваё свецкае імя), -- адказваю я.
І перапытваю:
– А вы не Галя В. з Горада паміж Вільняй і Мінскам?
– Галя В. з Горада паміж Вільняй і Мінскам...
Галя незадоўга перад гэтым пераехала са сваёй сям'ёй з Горада паміж Вільняй і Мінскам на Брайтан Біч. Магчыма, за сваім шчасцем... Не ведаю.
Вось толькі калі мы жылі ў Горадзе паміж Вільняй і Мінскам, мы не сустракаліся на вуліцах некалькі дзесяткаў гадоў. А тыя далёкія часы, калі мы каталіся разам на лыжах, дзіцячых трохколавых роварах (дзесці ў сямейным архіве захоўваецца фотка) забыліся. І не думаў я, што неклі сустрэну Галю В. Тым больш на Брайтан Біч, куды патрапіў абсалютна выпадкова і ўсяго на пару гадзін.
Свет цесны, як 6 сотак...
Памятаеце, як у “Квадратуры кола” О’Генры сустракаюцца два зацятыя ворагі Кэл Гаркнэс і Сэм Фолуэл, каб забіць адзін аднаго... А паціскаюць на скрыжаванні Брадвэю, Пятай Авэню і Дваццаць трэцяй вуліцы рукі. Дзіўны гэты горад Нью Ёрк. Дзіўны гэты свет, цесны як 6 сотак...

Прывітанне! Я толькі што нарадзіўся. Схваткі пачаліся пазаўчора неспадзеўкі для мяне, сёння мамка Інтэрнэтыя мяне і спарадзіла. Праз кесарава. Добра - не выкідыш. Я яшчэ пакуль не ўмею ні гаварыць, ні бачыць, ні чуць. Ну сляпое й глухое кацяня! Маю патрэбу ў памперсах і шукаю губамі сіську. Увогуле - перасцяліце пада мной!