7 лістапада 2009 года. За шыбкамі ліе, як з тысячы боскіх цэбраў, халодны дождж. У горле захрас камяк рэспіраторных пакут. У Маскве парад з нагоды параду 1941 года. Да Мінску вочы не дайшлі. Да Менску не дайшло нічога. Я чатырнаццаць гадоў жыў у СССР. Я ніводнага разу не быў на дэманстрацыі ў гонар Вялікага Кастрычніка. Дэманстрацыі самі прыходзілі ў хату праз чорна-белы «Гарызонт». На грабніцы Леніна стаялі састарэлыя шумахеры - удзельнікі негалосных, але прыкметных гонак на катафалках. Нашы мудрыя важдзі і военачальнікі. А па Краснай Плошчы ехалі дзіва-машыны з агромністымі ракетамі розных канфігурацый. Каб баяліся чэрці амерыканскія. У размовах дарослых асаблівай святочнасці не адчувалася. Для іх гэта былі проста акцябскія - выходныя дні. Прынамсі, Новы Год уважаўся за большае свята.

Апошнія сем гадоў майго побыту ў СССР дзень 7 лістапада для мяне яшчэ азначаў і хуткае завершанне восеньскіх вакацый. Трэба было рыхтавацца да вяртання ў школу, чаго я амаль заўсёды пабойваўся. Смялей было лайдачыць на канікулах і глядзець прыгодніцкія фільмы з добрымі чыровнымі і кепскімі белымі. Ці не апошнім фільмам падобнага зместу ў маім школьным дзяцінстве стаў колькісерыйны «Макар-следапыт» з галоўным героем падлеткам, які змагаўся з белагвардзейцамі разнастайнымі індзейскімі методыкамі. Хіба толькі скальпы не здымаў. Не паверыце, але і зараз перад вачыма адзін з такіх акцябскіх вакацыйных дзён. Тэлевізар паказвае кіно пра Макара. Я сяджу на крэсле, пастаўленым спінкай наперад. Канструкцыя спінкі дазволіла мне размесціць між дошчачкамі пластмасавы вагончык ад цацачнага цягніка. У вагончыку ляжаць скамячаныя з хлеба шарыкі і кавалачкі вэнджанай рыбы. Я гляджу на подзвігі Макара і, як чароўныя пігулкі, паглынаю ежу з вагончыка. Не падумайце, што так мяне кармілі бацькі. Гэта проста былі мае ўласныя дурыкі. Я дагэтуль люблю камячыць хлеб. А вось з рыбай нашыя шляхі разыйшліся.

Іншымі акцябскімі дурыкамі было чытанне дзіцячага святочнага вершыка наадварот:

Прямо к небосводу
И летит мой красный шар -
Празднует свободу.
Весь народ и млад и стар
Там, где шли трамваи!
Видишь, музыка идет,
Пламенем пылая.
Въются флаги у ворот.
Все на улице красно!
Посмотри скорей в окно.
Красный день календаря!
День 7 ноября.

Тады гэта здавалася вельмі вясёлым і выклікала смех. Зараз чытаю і не магу зразумець, што мяне і маіх брацікаў магло так насмяшыць. Іншы час - іншы квас. Зрэшты, старыя дрожджы ўсё яшчэ даюцца ў знакі.

Сёння адмысловы дзень.
Сёння Сонца пераходзіць мяжу паміж восеньскім раўнадзеннем і зімовым сонцастаяннем.
У розныя дні ў пачатку лістапада святкуюцца Дзяды.
Гэты тыдзень, ад 1 чысла, я прысвяціла свайму родаваму дрэву. Найперш тым, што складаюць аблічча Жанчыны нашага роду, Багіні нашага роду, кожная з якіх у тым ці іншым выглядзе знайшла свой працяг, сваё вечнае жыццё, увасабленне ўва мне.
Дзяды - аснова веры. І ў кожнай хаце ім мусіць быць пачэснае месца. Не ў запыленых альбомах, ня толькі ў сакральнае прасторы гарышча. Але і ў чырвоным куце. Чырвоны кут - гэта месца, якое кажа пра тое, хто ваш Бог.

Думаць, перажываць сваю лучнасць з ценямі продкаў - гэта як ачышчаць забалочаныя крыніцы. Для мяне гэта быў вельмі важны духоўны досвед.

Чалавек-жанчына

Адна мая прыяцелка на днях напісала пра сябе, што з "чалавека-жанчыны", яна ператвараецца ў чалавека-выканальніка працы".

Я спытала:
-- Дзе ты такое знайшла "чалавек-жанчына"?
-- Сама прыдумала.

так неяк атрымліваецца, што мяне любіць радыё. я зараз нават не пра сваю аўтарскую перадачу на радыё... я пра наступнае: так складваецца пакуль што, што ў мяне даволі часта бяруць інтэрв'ю, каментары з усялякіх розных нагодаў. я нават ня памятаю ўсіх, хто гэта рабіў... газетчыкі зьвяртаюцца нячаста. амаль заўжды мяне хочуць чуць радыйшчыкі. НЭТрадыё, Радыё Свабода, Эўрарадыё, Радыё Рацыя (многа і часта)...

учора выступала на "Культурных формах", расказвал пра суполку СучБелЛіт. журналіст Радыё Рацыі папрасіў даць інтэрв'ю...

Пачынаю прывыкаць да сябе на радыё і да радыё ў сабе :)

Лялькі (з размовы з маці)

-- Ёсьць рэчы, за якімі хаваецца жах. Самыя звычайныя рэчы, але за імі стаіць неверагодны жах.
-- Напрыклад?
-- Лялькі.
-- Чаму?
-- Магічны прадмет. Як і кожная цацка.
-- Так яно і ёсьць. Усе гліняныя дзіцячыя цацкі першапачаткова былі паганскай скульптурай. Выкарыстоўваліся ў абрадах. Лялькі таксама выкарыстоўваліся ў абрадах. У чорнай магіі, ты ж ведаеш, пратыкаюць лялькі чым-небудзь, калі хочуць нанесьці шкоду. Альбо наадварот. Маніпулююць лялькамі, маючы на ўвазе пад лялькамі чалавека.
Лялечны тэатр. Таксама старажытны. І ў антычныя часы быў лялечны тэатр. Там лялькі ажывалі, гэта чараўніцтва такое было.
-- Для мяне лялькі – нешта страшнае.
-- Гэта ня толькі для цябе. Ведаеш колькі розных страшылак ёсьць пра лялек? А фільмаў жахаў з лялькамі? Памятаеш фільмы, дзе ажываюць жахлівыя лялькі?
-- Так, вось і ў мяне такое ўражаньне.
-- Ня толькі ў цябе. Шмат хто гаварыў, што не любіў у лялькі гуляць. Нейкі час нават модна было. Калі я вучылася ў Маскоўскім універсітэце, дзяўчаты любілі сказаць, што яны “цярпець не маглі лялек”. Але не, мяне лялькі ніколі не палохалі, наадварот, я іх шкадавала. Асабліва я шкадавала іх, калі яны былі паламаныя ці пабітыя.

КГБ атрымала з Польшчы дадзеныя пра зварот падатку VAT грамадзянамі Беларусі (падатак вяртаюць пры вывазе тавара за мяжу). Гэтая інфармацыя цяпер выкарыстоўваецца дзеля пераследу людзей, якія набывалі рэчы ў Польшчы. "Чалнакам", якія ездзілі ў Польшчу, мытня на падставе інфармацыі атрыманай з КГБ, налічвае агромныя сумы на выплату нават 100 тысячаў даляраў (мытная пошліна плюс пеня)!

Хто перадаў КГБ інфармацыю пакуль, што высвятліць не ўдалося. Польскае Міністэрства фінансаў, якое даведалася аб гэтай сітуацыі ад "Газэты Выборчай" ужо распачало праверку.

http://wyborcza.pl/1,75248,7231495,Przeciek_z_RP_do_KGB.html

Набіраю дадзеныя ў родавае дрэва і заўважаю, што самае ўсюдыіснае прозвішча ў ім - Крупскія. Крупская Паўліна - матчына прабабка па мячы, Крупская - матчына маці. Крупскія прапрадзеды мае па бацьку. Што за род такі? Адкуль яны прысунуліся? Што значыць гэта прозвішча? Столькі пытанняў...

Дарэчы, у 1600 годзе ў Сморкаве жылі Гедройці. У гістарычных дакументах ёсць судовая справа пра тое, як сморкаўскія баяры Гедройці адлупілі сыноў Васіля Цяпінскага ў грыдні пад Крайскам. Гедройці тыя служылі баярыну Гурыну з маёнтка Юнтаўскі, у якога быў яшчэ слуга Астравухаў. Зараз ужо ні ў Сморкаве, ні ў Юнцавічах ніводнага з гэтых прозвішчаў няма, нават і памяці пра іх не засталося. Але ёсь адзін цікавы факт. Праз эпідэмію халеры Сморкава пабудавалася ніжэй да аднаго з прытокаў Вяллі (зараз не існуе), старое месца сёння называюць Баяршчына, быццам там вёска была з гэткай назвай. Але насамрэч гэта было старое Сморкава.

Таксама цікавая адметнасць многіх пакаленняў нашага роду, найбольш па мячы, - гэта (цёмна-)сінія вочы і чорныя валасы. А пакаленне маё і маіх пляменнікаў ужо больш светлыя. Толькі мой брат - сінявокі з амаль чорнымі валасамі.
Некалі ў нейкай літаратуры я сустрэла, што гэткі тыпаж характэрны ўэльсцам. Цікава.

...класічная музыка мусіць быць ТАКОЙ! Глядзець цалкам! :)

Харошых выходных, даражэнькія. А я ў вёску, кабана калоць.

Відавочнае моўнае сёлетняе для-мяне-адкрыцьцё: у беларускай мове няма больш-меньш яснай сістэмы канчаткаў назоўнікаў роднага склону мужчынскага роду (у школе вывучалі такое-сякое правіла, але яно досыць нястрогае). Таму ў слоўніках у такіх выпадках падаецца канчатак (праектА, але конкурсУ і гд), а формы даводзіцца завучваць на памяць або занатоўваць.

А народ з лябы ўжо каторы месяць высьвятляе, як трэба ставіць націск у расейскай мове "звОніт" ці "звонІт". А мне похігу.

Адказы на пытанні тыднёвіка "Літаратура і Мастацтва":

1. Над чым вы сёння працуеце?

Я раблю блог. Сучасны творца мусіць працаваць у нэце. Калі ў беларускамоўнага блогера няма 500 чытачоў-гледачоў-слухачоў, ён незапатрабаваны. Для рускамоўнага блогера, каб актуалізавацца ў цяперашняй інфармацыйнай прасторы, патрэбна 5000 сяброў, для ўкраінскамоўнага – 1000. Мы жывем у час лічбы, і вымушаны пра яе памятаць. Сягоння літаратура – адрэдагаваны, адкарэктаваны, перакампанаваны, выдрукаваны ў перыядычных выданнях і выдадзены ў форме кнігі – блог. Пра ўсё астатнія формы літаратурнага жыцця можна паціху-патроху забывацца )))

2. Што вы цяпер чытаеце?

Я чытаю блогі. Чытаю чарнавікі будучых кніжак. Чытаю Уладзіміра Сцяпана, Міраслава Адамчыка, Ганну Кісліцыну, Сяргея Харэўскага, Андрэя Хадановіча, Уладзіміра Лобача, Сяргея Балахонава, Аксану Бязлепкіну, Аляксандра Сапегу, Сяргея Прылуцкага, Паліну Качаткову, Ігара Бабкова, Арцёма Арашонка, Кірыла Анохіна… Чытаю сваю бясконцую фрэнд-стужку. Чытаю тых, хто заўтра выдасць найлепшае з напісанага ў форме кнігі )

... колбасит и плющит. температуры нет. трясёт, как на электричесом стуле. кости ломит...

воопщем, если умру - считайте миня камунистам :)

Свиной грипп в Беларуси: развитие ситуации
06.11 // 11:41 // Здоровье

После того, как в ситуацию вмешался президент, Минздрав, наконец, соизволил обрисовать общественности ситуацию вокруг свиного гриппа в Беларуси. Да и то лишь в общих чертах. Мол, у части умерших свиной грипп обнаружен, но скончались они все же от пневмонии. И что же это за пневмония, против которой бессильна наша супер-пупер медицина? Ответ на этот вопрос Минздрав пока не дает. А если бы не было команды от президента, то и вообще продолжал бы молчать в тряпочку — лечитесь, как хотите… http://naviny.by/rubrics/zdorovie/2009/11/06/ic_articles_292_165251/
____________________________________________
спадзяюся, што гэта "тонкі гумар незалежнага сайта"....

под названиями "За жысць! ..." буду периодически почаще писать про трудовые будни. типо про магистратуру, какие-нибудь околоумные мысли и всякое прочее. в основном никакой политики, только чтобы расслабиться, может поможет сконцентрироваться на важном. может быть взяла пример с iten, не знаю, может просто хочется пописАть. этот год у меня самый тяжёлый в жизни. много думаю, много болею, много делаю. и много сплю. много снов - значит много ночных кошмаров, поэтому буду вместо этого писать.

но писать по-беларуски наверное. дорогие коллеги, кто плохо понимает язык, не утруждайте себя чтением этого лытдыбра. это так, вроде личного и интересующего небольшую группу людей, с кем давно дружим или кто в теме. ещё и мама с сестрой нашли мой дневник и втихую читают. другие могут себя не утруждать этим чтением - никаких "секретов" тут не будет: о секретах в барах контора пишет :)
__________________________________
была сёння першы раз на занятках.
праўда, прыйшла не ў 9 40, як трэба, а ў 13 00. можа быць каго-небудзь нават заразіла. але старалася не кашляць і ўвогуле хавалася за шыльдаю "здаровая". папраўляюся - гэта відавочна. але горла дзіка баліць усё адно. ну і астатняе не вельмі. да....

убачыла першы раз новых аднагрупнікаў. што магу сказаць - думала будзе нашмат горш! а так спадабаліся. хаця было толькі чалавек 9 з 16-ці. паглядзім пазней на іншых. спадзяюся, хутка каго-небудзь выключаць і канкурэнцыя на атрыманне стыпендыі стане меншай (жартую). бо прапускаць з першага дня - гэта як бы паказчык. не ўва ўсіх жа свіны грып.

яшчэ спадабаўся Андрэй С-ў, які вяшчаў сёння з трыбуны. вельмі вясёлы чалавек. (спадзяюся, ён не чытае гэты жж.). вясёлы - сказаў для падняцця баявога духу, што яны вырашылі прывозіць да нас на праграму выкладаць галандцаў толькі ў другім семестры, каб зусім не апазорыцца. я ўтрырую, але сэнс такі. затое ўжо паслязаўтра будзе выкладаць літовец з цікавым прозвішчам, у корні якога прысутнічае слова "піва" :) ( Read more... )

В работнике СМИ должно быть все прекрасно – и душа, и тело, и блокнотик.
Когда у работника СМИ авторучки аккуратно развешены - на одежде и "проносимой таре" - в порядке убывания цветовой гаммы по тесту Люшера, - это способно довести погононосную охрану иного министерства и ведомства до служебного оргазма.
Потому что у таких работников СМИ не может быть «оружия, газовых баллончиков, колюще-режущих предметов». Им не говорят « покажите дно сумки». У таких работников СМИ в глазах – дно сумки, и само лицо – вдохновленное какое-то вроде.
… У него были свежие погоны лейтенанта, зеленая фуражка и неуставные кастрированные баки Элвиса Пресли. Между нами было почти 10 лет. Он - с помощью междометий выразил мысль, что я не достойна ( по неведомому пресс-коду) освещать тот факт, что очередная Джамахария готова сотрудничать с белорусскими тракторостроителями. Я приготовилась снять джинсы и пойти босиком. Вмешалась пресс-служба. Пока она мешалась, мы с лейтенантом полюбили друг друга. Мы поженились, и всю жизнь я его пилила за эти уродские баки. И мы умерли в один день, только он на 10 лет раньше.

Работника СМИ вполне реально заставить носить не кроссовки, а туфли, а уж если кроссовки – «то не вызывающие, черненькие». Причем у каждых фуражек, свои, неподдающиеся классификации, правила. Например, «Джинсы непременно должны быть «неголубыми».
Это требование отдельных президентских администраций всегда ставило меня в тупик. Я даже, каюсь, размышляла о латентном гомосексуализме придумщиков этого забавной заповеди (коллеги предлагали другую не менее идиотскую версию, что это, мол,из-за «Джинс за свободу») . Сама я редко покупаю какие-либо джинсы, далекие от синего цвета. Но справедливости ради - ни с высочайших полигонов и прочих линий Сталина меня,собсна, никогда не выставляли вон за мои джинсы ( патамушта ты - баба! ( кричали обиженные, выгнатые охраной, коллеги).
Я же думаю, все проще - на нетерпимых к голубым джинсам мероприятиях – некоторые "пишущие-снимающие" - всегда были заранее отмороженными гостями - как веселый дядя Петя-моряк из Воркуты, которого, блин, скрепя сердце, зовут на семейный праздник. И нечего на нас идеи тратить. К счастию и надеюсь, навсегда я лишена удовольствия освещать тот пул, где нужно продумывать цвет джинсов на выездных-полевых мероприятиях.


…Работник СМИ умеет создавать восхищенную толпу вокруг любого чиновника. Эти работники - толкуться, толкаются, шипят, и вообще редкое гавно, между нами. Они умеют стоять на коленках с диктофоном в руке, и слыть потом пару недель «женщиной, упавшей на колени перед президентом» ( речь не обо мне, но я тоже иной раз на коленках ползаю от вожделения сенсаций, потому что если гордо стоять, то хрен чего услышишь и запишешь за могучими спинами коллег).
...В порыве солидарности работник СМИ может держать в каждой руке по семь микрофонов (свой и коллежские). Естесна, микрофоны трутся друг о друга, и звук выходит воистину волшебным. С микрофоном еще можно лечь на грязный паркет избирательного участка под окрики телеоператоров и фотокоров «съебите из кадра».
«Съебывать из кадра» - это вообще отдельное умение, которое должны преподавать на журфаке отдельной дисциплиной.
… Иной оператор на «подходах», суко, умный. У него - штатив. Вот он где свой штатив поставил, там должна быть у него портретная мега -съемка. Все остальные обязаны немедленно уйти в подземелье, расступиться перед его операторским гением, а также развернуть свои камеры себе в челюсть и их сожрать.
…Например, из недавнего ждем Патриарха. Москали-операторы ( некоторые прям в епархиальных одеждах) прилетели прямо с патриархом и своими операторскими лесенками. Бегут ставить свои штативы. Но на месте - йо, уже стали наши доморощенные юноши, умеющие отличить крупный план от некрупного и даже снять. Диалог собравшихся:
- Поверни свою,бл, камеру.
- Щаз! Понаехали тут.
- Сами вы понаехали, это наш Патриарх!
- Вот урод, ты мне сам все загораживашь.
- Сам рот закрой, придурок, бл.
Эти люди явно не видели молодую демократичную и даже - тическую - литовскую журналистику. Я видела. Там - от переизбытка чувств - мало того, что заклинили вращающиеся двери - и тем самым подарили приступ клаустрофобии свежееизбранному президенту Литвы, ну так, еще и ломанулись снимать его, стоя по колено в фонтане. Клянусь, мне в этой сече выдрали все пуговицы из пиджака, я ничего, материлась не громко.

А вообще, что я хотела сказать. Да ничего.
То есть да! Спасибо нашей бумажной промышленности за пускающие пыль в глаза блокнотики.

Диплом белорусскому президенту сегодня вручил ректор этого учебного заведения. http://naviny.by/rubrics/society/2009/11/05/ic_news_116_320788/
_________________________________________________
я так думаю, трэба тэрмінова пісаць біяграфічны артыкул для http://belintellectuals.eu/community/

**
БАЦІНКІ
Ведаеце знакаміты нацюрморт Вінцэнта ван Гога. Той, са старымі пакарабачанымі бацінкамі. Яны стаптаныя, зношаныя, яны прайшлі многа дарог і шмат бачылі... Бацінкі могуць расказаць пра гаспадара больш, чым яго партрэт.
Хмарачосаў у гэ пэ не будавалі. Самыя вышэзныя пабудовы -- шклозаводскія коміны і пяціпавярховікі на вуліцы Першамайскай. Але для хмарачосаў на заводзе рабілі шкло і везлі яго ў вялізных скрынях на экспарт за акіян.
Мішка Цімашэнка жыў на вуліцы Узбярэжнай, у сваім доме. Там стаялі толькі прыватныя дамы. Калі Мішка з малодшай сястрой ішлі ў школу, а бацькі на завод, то двор вартавала кудлатая, кароткахвостая аўчарка. Дунай хадзіў па двары і грымеў ланцугом. Каб і не было сабакі, то наўрад ці хто рызыкнуў лезці ў цагляны дом з жоўтым франтонам і круглым вакенцам-ілюмінатарам. У Мішкі бацька пад два метры ростам. Зловіць, раздзярэ як анучу, мала зладзюгану не падасцца. Мішкаў бацька працаваў на заводзе грузчыкам. Пакаваў вялізныя лісты вітрыннага шкла ў скрыні, а потым ставіў тыя скрыні на прычэп машыны. Ехала-плыло парэзанае шкло ў далёкую Амерыку ды іншыя краіны з экзатычнымі і зманлівымі назвамі.
Мішка занудзіўся. Хадзіў прыгнечаны, да гульняў абыякавы. Па сакрэце расказаў, што яго бацька вырашыў пайсці жыць да іншай жанчыны, але дом і сабаку пакіне ім. Бацька збіраў чамаданы. Невяселая гісторыя… І мне яна не спадабалася, бо больш не будзе каму пакатаць нас з Мішкам на чорным матацыкле КА-750.
Мішкаў бацька пайшоў на завод у першую змену, а сын з дачкой у школу. Нечакана Мішку з сястрой з заняткаў забралі. Яго бацьку завезлі з цэха ў бальніцу.
Ліст вітрыннага шкла, падняты аўтапагрузчыкам са стала, завіс у паветры. Прысоскі шпокнулі. Шкліна, памерам два на два метры, таўшчынёй у дзюйм, абрынулася. Рассыпалася на тысячы зіхоткіх гарачых аскепкаў.
Пройдзе год і Мішка пахваліцца мне бацькавымі бацінкамі. Выцягне іх з-пад шафы. Вялікія (сорак шостага памеру), на чорнай падэшве, шэрыя, пашытыя з тоўстай свінной скуры, з металічнымі бубкамі-заклёпкамі, забарсаныя пляскатымі матузкамі. Бацінкі грузчыка будуць бяз заднікаў і часткі абцасаў. Тая вялізная шкліна абсячэ разам з заднікамі і абцасамі грузчыкавы пяты.
Гэта няпраўда, што мужыкі смялейшыя за жанчын. Хто гэта прыдумаў, хто зрабіў такую выснову? Скалечаны мішкаў бацька застанецца ў сям’і, не сыйдзе да іншай жанчыны.

Менск. Лістапад. 2009.

СССР. Курская дуга. Нямецкі салдат пасьля прайгранай бітвы. Раней ніколі не бачыў гэтага здымка.